#FundacjazTobawDomu cz. 11: Niebo z balkonu

 

Dziś zapraszamy na "Niebo z balkonu", cykl kolejnej naszej zaprzyjaźnionej instytucji - Planetarium Śląskiego. Można delektować się przez caaaały długi weekend.

O fazach Księżyca

niebo2

Księżyc przeszkadza astronomom w obserwacjach, ponieważ rozświetla nocne niebo. W mieście jednak nie jest aż tak dokuczliwy, bo znacznie silniej od niego świecą lampy uliczne.

Skoro gwiazdy w mieście tak kiepsko widać, to przyjrzyjmy się Księżycowi.
Do ciekawych obserwacji wystarczą nam nasze oczy.

Z pewnością ci, którzy spoglądają czasem na niebo zauważą, że z dnia na dzień Księżyc przemieszcza się na tle gwiazd i jednocześnie zmienia kształt, a przy okazji jest widoczny w różnych porach dnia i nocy.

To wszystko ma swoje źródło w trzech faktach: Księżyc jest kulisty i obiega Ziemię, a Ziemia (oczywiście też kulista) obiega Słońce - które jak wielka kula "ognia" jest jedynym źródłem światła w naszym Układzie Słonecznym.

Jeżeli w ciemnym pokoju weźmiemy piłeczkę i oświetlimy ją latarką, to niezależnie z której strony będziemy świecić, zawsze będzie oświetlona tylko połowa powierzchni tej piłki.

Podobnie Ziemia, Księżyc i wszystkie pozostałe tego typu obiekty zawsze mają oświetloną połowę swojej powierzchni światłem biegnącym ze Słońca. Dlaczego zatem widzimy Księżyc raz jako rogalik, innym razem jako oświetloną połówkę koła, a jeszcze kiedy indziej w pełni? Jest to związane właśnie ze zmianą wzajemnego położenia Ziemi i oświetlonej Słońcem połówki Księżyca.

Jeżeli Księżyc znajduje się między Ziemią, a Słońcem to wtedy jest w nowiu i w naszą stronę skierowana jest jego nieoświetlona strona. Ponadto na niebie znajduje się wtedy w pobliżu Słońca.

Gdy Księżyc nieco się przemieści na swej orbicie to zobaczymy tylko fragment jego oświetlonej powierzchni w postaci cienkiego sierpa, z dnia na dzień rosnącego aż do momentu, gdy odległość kątowa Księżyca od Słońca osiągnie 90 stopni. Wtedy zobaczymy połowę z tej oświetlonej półkuli i nazywamy to pierwszą kwadrą. Następnie Księżyc rośnie dalej aż do pełni, a potem znowu maleje do trzeciej kwadry, nowiu i cały cykl faz (trwający ok 29 dni) zaczyna się od początku.

Z obrazka można też wywnioskować, że w okolicach pierwszej kwadry Księżyc jest widoczny w dzień oraz przez pierwszą część nocy, w pełni - przez całą noc, a w pobliżu trzeciej kwadry w drugiej połowie nocy, a także przez większą część dnia.

Do Księżyca jeszcze będziemy wracać, tymczasem polecam Wam codzienne obserwacje zmiany jego wyglądu (czyli fazy), a także zmian jego położenia na tle gwiazdozbiorów.

Dziś, 30 kwietnia dokładnie o godzinie 22:38 Księżyc znajdzie się w pierwszej kwadrze. Warto spojrzeć na niego przez lornetkę, zwłaszcza na terminator (to jest ta granica między oświetloną a nieoświetloną częścią tarczy). Dzięki temu, że w pobliżu terminatora światło słoneczne pada niemal stycznie do powierzchni, wszystkie nierówności terenu są doskonale widoczne.

Z tego powodu większość załogowych misji księżycowych w ramach programu Apollo odbywała się blisko pierwszej lub trzeciej kwadry. Pilotom kierującym lądownikami łatwiej było zauważyć ewentualne przeszkody. Miejsce pierwszego lądowania (Apollo 11) znajdowało się na księżycowym Morzu Spokoju. Tę wielką równinę doskonale widać z Ziemi nawet gołym okiem.

Krzysztof Dwornik
rys. Krzysztof Dwornik
fot. BBC

Potrzebni wolontariusze

 

Wolontariuszy PAW zapraszamy do działań 

Strefa kibica i depozyt w czasie Biegu Wiosennego, 8 marca - szczegóły Ewa

Wieszanie budek lęgowych - szczegóły Ewa

Jeśli chcesz - jako wolontariusz - prowadzić zajęcia dla seniorów, napisz ( Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. ) lub zadzwoń (666 031 514) 

 

 
Projekt i wykonanie: Storm Interactive - strony internetowe Katowice